Bài toán nhân lực khoa học và công nghệ

20-05-2022 08:00:06 | Văn hóa - Xã hội
In bài viết
Bài toán nhân lực khoa học và công nghệ

Bài toán nhân lực khoa học và công nghệ

Bài toán nhân lực khoa học và công nghệ

Sinh viên Trường đại học Bách khoa Hà Nội thực hành tại phòng thí nghiệm. (Ảnh QUANG ANH)

Nhân lực khoa học và công nghệ nói chung và nhân lực số nói riêng đang được hình thành và nhu cầu xã hội đối với nguồn nhân lực này ngày càng tăng. Ðó là một tất yếu của xã hội hiện đại, chuyển đổi số, kinh tế số và gắn với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

Thực tế hiện nay, các kỹ sư, lập trình viên được “săn đón” bởi các doanh nghiệp với mức thu nhập và chế độ đãi ngộ rất lớn, cho thấy sức hấp dẫn của ngành và sự thiếu hụt nguồn nhân lực trong nghiên cứu và trong hoạt động của doanh nghiệp. Nhiều nhà khoa học của Việt Nam đang làm việc tại nước ngoài cũng được các tập đoàn kinh tế lớn trong nước mời về làm việc với mức thu nhập và chế độ đãi ngộ không thua kém các tổ chức tư nhân trên thế giới.

PGS, TS Vũ Tuấn Hưng, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho biết, trước đây, chúng ta định hướng tập trung vào nhân công giá rẻ để tạo việc làm cho phần lớn lực lượng lao động ở nông thôn, trình độ thấp. Ðiều này dẫn đến việc thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực chất lượng cao, nguồn nhân lực cho các lĩnh vực công nghệ đột phá. Các hình thức giáo dục và đào tạo của các nước đang phát triển nói chung và Việt Nam nói riêng cũng chưa theo kịp xu thế phát triển của nền kinh tế số, kinh tế sáng tạo. Do đó, nhu cầu đào tạo và đào tạo lại nhân lực nhằm đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số trở nên cấp bách. Cùng với đó, hạ tầng viễn thông chưa thật sự đáp ứng đủ cho lưu trữ, sử dụng dữ liệu cho phát triển của nền kinh tế số.

Theo số liệu thống kê, cả nước có hơn 1.000 tổ chức khoa học và công nghệ ở trung ương (chiếm tỷ lệ 66,1%) và 512 tổ chức khoa học công nghệ ở địa phương (chiếm tỷ lệ 33,9%). Số lượng tổ chức khoa học và công nghệ tuy nhiều nhưng số lượng tập thể khoa học và công nghệ mạnh rất ít, chưa thật sự mang tính chuyên nghiệp, bài bản và còn hạn chế ở nhiều mặt… Người đứng đầu tổ chức chưa mạnh dạn sàng lọc nhân sự, cơ chế về quyền hạn gắn trách nhiệm cho người đứng đầu và cá nhân người trực tiếp làm trong các tổ chức khoa học và công nghệ còn nhiều bất cập, chưa gắn kết quả và hiệu quả hoạt động với tổ chức.

Nhân sự trong các tổ chức khoa học và công nghệ đang thừa, nhưng một số cán bộ không được sử dụng đúng chuyên môn, cho nên không phát huy tối đa năng lực của họ. Nguyên nhân chính dẫn tới sự thiếu chuyên nghiệp cũng như không thể phát triển mạnh mẽ là do nguồn kinh phí dành cho phát triển khoa học và công nghệ vẫn còn khiêm tốn. Cán bộ khoa học và công nghệ hiện nay tập trung chủ yếu ở các tổ chức khoa học ở khối trung ương. Ở các khu vực xa trung tâm, tỷ lệ cán bộ khoa học và công nghệ làm việc còn rất thấp, thậm chí có nơi không có. Những vấn đề vướng mắc trong phân bổ, sử dụng ngân sách nhà nước, chế độ đãi ngộ, hình thức quản lý, phân bổ nguồn nhân lực… vẫn tồn tại là bởi chúng ta chưa xây dựng được hệ thống chính sách hoàn chỉnh, thiếu những chiến lược ngắn hạn, trung hạn và dài hạn phù hợp điều kiện kinh tế-xã hội của đất nước.

Thạc sĩ Nguyễn Xuân Bắc, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, trong ngắn hạn, giải pháp hiệu quả để phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ là tuyển dụng đội ngũ cán bộ, chuyên gia đang học tập và làm việc ở nước ngoài. Ðể làm được điều này, các đơn vị cần xây dựng chính sách đãi ngộ hợp lý. Xét trong điều kiện kinh tế đất nước còn nhiều khó khăn, nếu không có những chính sách thiết thực, nhất là về cơ hội, lộ trình thăng tiến rõ ràng để giữ chân người tài, thì họ sẽ dịch chuyển sang làm việc tại các tổ chức ngoài Nhà nước với mức thu nhập và môi trường làm việc tốt hơn.

Nhiều ý kiến cho rằng, về dài hạn, hệ thống giáo dục và đào tạo, nhất là giáo dục nghề nghiệp cần nhanh chóng đào tạo đội ngũ nhân lực có khả năng thích ứng cao. Cơ cấu đào tạo ngành nghề cần chú trọng theo hướng phù hợp việc áp dụng mô hình kinh tế số. Các chương trình đào tạo về khoa học và công nghệ cần hướng đến xã hội hóa nhiều hơn thay vì để Nhà nước thực hiện.

Giáo dục khoa học và công nghệ gắn với các sản phẩm đột phá về công nghệ cần thực hiện từ các bậc học từ thấp đến cao, tạo điều kiện cho học sinh, sinh viên tiếp cận lĩnh vực này càng sớm càng tốt. Các cơ sở đào tạo trên cả nước cần vận dụng những thành tựu của công nghệ để nâng cao hiệu quả dạy học, trang bị cho người học kiến thức để làm chủ khoa học và công nghệ từ cơ bản đến hiện đại. Các trường đại học cũng cần đẩy mạnh liên kết đào tạo và thực hành với khu vực doanh nghiệp trong ứng dụng công nghệ thông tin.

Khuyến khích người trẻ theo đuổi ngành nghề, lĩnh vực có liên quan chặt chẽ đến khoa học và công nghệ thông qua hỗ trợ tài chính, kinh phí đào tạo, học bổng, tìm kiếm việc làm. Ðây là một giải pháp hiệu quả, mang tính lâu dài mà hầu hết các quốc gia trên thế giới ưu tiên thực hiện. Bên cạnh đó, cần khắc phục hạn chế từ ngân sách nhà nước để tạo lập môi trường, điều kiện làm việc tốt nhất cho đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ ■

NINH CƠ

Số F0 tăng trở lại với 8.431 ca nhiễm trong 24 giờ qua

Văn hóa - Xã hội - 2 ngày trước

Số F0 tăng trở lại với 8.431 ca nhiễm trong 24 giờ qua (Ảnh minh họa) 24 giờ qua, Việt Nam ghi nhận 8.431 ca nhiễm mới, tăng 1.014 ca so với ngày trước đó tại 56 tỉnh, thành phố, trong...

Ngày 26/4, Hà Nội thêm 937 ca Covid-19

Văn hóa - Xã hội - 2 ngày trước

Ngày 26/4, Hà Nội thêm 937 ca Covid-19 Ảnh minh họa. Sở Y tế Hà Nội, ngày 26/4, thông tin, trong 24 giờ qua, trên địa bàn thành phố ghi nhận 937 ca Covid-19, riêng quận Hoàng Mai đã...

Tạm dừng khai báo y tế Covid-19 tại tất cả các cửa khẩu

Văn hóa - Xã hội - 2 ngày trước

Tạm dừng khai báo y tế Covid-19 tại tất cả các cửa khẩu (Ảnh minh họa) Bộ Y tế đề nghị các tỉnh, thành phố có hoạt động kiểm dịch y tế tạm dừng việc áp dụng khai báo...

Bệnh nhân ung thư cần chú ý điều gì trong đại dịch?

Văn hóa - Xã hội - 3 ngày trước

Bệnh nhân ung thư cần chú ý điều gì trong đại dịch? Chăm sóc bệnh nhân ghép tủy điều trị ung thư máu tại bệnh viện trung ương Quân đội 108. Với bệnh nhân ung thư, việc thăm khám...

Bến Tre triển khai tiêm vaccine phòng Covid-19 cho trẻ từ 5 đến dưới 12 tuổi

Văn hóa - Xã hội - 3 ngày trước

Bến Tre triển khai tiêm vaccine phòng Covid-19 cho trẻ từ 5 đến dưới 12 tuổi Tiêm vaccine phòng Covid-19 cho học sinh khối lớp 5 tại điểm tiêm Trường tiểu học thị trấn Châu Thành (huyện Châu Thành,...

Kích hoạt quy trình báo động đỏ phẫu thuật cấp cứu tim cho bệnh nhân

Văn hóa - Xã hội - 3 ngày trước

Kích hoạt quy trình báo động đỏ phẫu thuật cấp cứu tim cho bệnh nhân Hiện bệnh nhân T.V.S. tỉnh, sinh tồn ổn định. Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ đã kích hoạt quy trình báo động...

Meta mở cửa hàng bán lẻ thiết bị thực tế ảo nhằm thúc đẩy metaverse

Văn hóa - Xã hội - 3 ngày trước

Meta mở cửa hàng bán lẻ thiết bị thực tế ảo nhằm thúc đẩy metaverse Meta Platforms đang đặt cược lớn vào metaverse. (Ảnh: Reuters) Ngày 25/4, công ty mẹ của Facebook, Meta Platforms cho biết sẽ mở một...

Đồng Nai hưởng ứng Ngày đổi mới sáng tạo và sở hữu trí tuệ thế giới

Văn hóa - Xã hội - 4 ngày trước

Đồng Nai hưởng ứng Ngày đổi mới sáng tạo và sở hữu trí tuệ thế giới Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Nguyễn Thị Hoàng phát biểu tại lễ khai mạc. Sáng 26/4, UBND tỉnh Đồng Nai tổ...

Long An đưa vào vận hành Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) và Kho cơ sở dữ liệu dùng chung

Văn hóa - Xã hội - 4 ngày trước

Long An đưa vào vận hành Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) và Kho cơ sở dữ liệu dùng chung Long An chính thức ra mắt và đưa vào vận hành Trung tâm Điều hành thông minh (IOC)...

Hàn Quốc và Mỹ nhất trí hợp tác nghiên cứu không gian vũ trụ

Văn hóa - Xã hội - 4 ngày trước

Hàn Quốc và Mỹ nhất trí hợp tác nghiên cứu không gian vũ trụ Tên lửa Nuri được phóng từ Trung tâm vũ trụ Naro ở thị trấn ven biển Goheung, miền nam Hàn Quốc. (Ảnh: Yonhap/TTXVN) Bộ Quốc...

Tàu Dragon mang phi hành đoàn đặc biệt về Trái đất an toàn

Văn hóa - Xã hội - 5 ngày trước

Tàu Dragon mang phi hành đoàn đặc biệt về Trái đất an toàn Tên lửa Falcon 9 của Space X đưa tàu Crew Dragon rời bệ phóng tại Trung tâm vũ trụ Kennedy ở Florida (Mỹ) ngày 8/4. (Ảnh:...

Phấn đấu vận động nguồn lực đạt 400 tỷ đồng trợ giúp các hoàn cảnh khó khăn

Văn hóa - Xã hội - 5 ngày trước

Phấn đấu vận động nguồn lực đạt 400 tỷ đồng trợ giúp các hoàn cảnh khó khăn Chủ tịch Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam Bùi Thị Hòa phát biểu tại buổi họp báo. Tại Lễ phát...

Có thể nộp trực tuyến hồ sơ hỗ trợ tiền thuê nhà

Văn hóa - Xã hội - 5 ngày trước

Có thể nộp trực tuyến hồ sơ hỗ trợ tiền thuê nhà Lao động tại doanh nghiệp Sông Hương Food, TP Hồ Chí Minh. (Ảnh minh họa: Phương Vy) Theo Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội, khi triển...

Bảo đảm đời sống, việc làm cho người lao động sau đại dịch (Tiếp theo và hết)(*)

Văn hóa - Xã hội - 5 ngày trước

Bảo đảm đời sống, việc làm cho người lao động sau đại dịch (Tiếp theo và hết)(*) Ảnh minh họa. Bài 2: Tạo động lực phục hồi, phát triển kinh tế-xã hội Nhân lực, trong đó có công nhân,...