DN thu mua cà phê: “Gà nhà đá nhau”

Thứ năm - 05/01/2012 16:45
Khác với sự thoải mái về tâm lý của người nông dân khi cà phê thu hoạch gần xong hứa hẹn vụ mùa bội thu, thì các công ty, doanh nghiệp kinh doanh, xuất khẩu cà phê đang điên đầu với hàng loạt các vấn đề nổi cộm mà nếu như đơn vị nào không có tiềm lực tài chính mạnh sẽ khó mà tồn tại như: vốn vay, lãi suất ngân hàng, thị trường tiêu thụ cũng như hợp đồng với các đối tác và chất lượng cà phê…


Cà phê được người dân thu hoạch gần xong nhưng chưa bán ra thị trường, đẩy các
doanh nghiệp vào thế khó.

 
Qua tìm hiểu trên địa bàn Tây Nguyên nói chung và Đắk Lắk nói riêng, người trồng cà phê vào thời điểm này vẫn giữ tâm lý “găm hàng” chờ giá, khiến các doanh nghiệp này đã khó lại càng khó hơn, chỉ riêng việc hạn chế thu gom tập trung nông sản để phục vụ chế biến xuất khẩu đã là một vấn đề không hề đơn giản chút nào, đồng thời tạo ra mối cạnh tranh không lành mạnh trong việc thu mua nông sản giữa các doanh nghiệp trong nước với nhau và các doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp nước ngoài…

Có hiện tượng trữ hàng chờ giá

Vụ cà phê 2011- 2012 đang trong giai đoạn cuối mùa thu hoạch, khác với mọi năm vì nhiều lý do, thay vì các năm trước người dân đồng loạt bán ồ ạt cà phê nhân ngay từ những ngày đầu vụ nhằm giải quyết những vấn đề tài chính trước mắt, hiện nay rất nhiều người dân cho rằng giá cà phê sẽ còn tiếp tục tăng lên nên họ còn khá phân vân về chuyện bán hay không bán, hầu hết người dân “tạm trữ”  cà phê tại nhà khá nhiều.

Ông Hoàng Quốc Tiệp một người dân ở xã Cư Suê – Cư M’nga Đắk Lắk cho biết: “Gia đình tôi trồng 4 ha cà phê, nhưng mặc dù thu hoạch gần xong và giá cà phê tạm ổn định nhưng tôi chưa bán một hạt nào, mặc dù tiền vẫn phải vay để đầu tư trả tiền đầu tư, công cán.., theo quan điểm của ông Tiệp thì nếu như đầu vụ mà giá cà giảm ít kinh nghiệm những năm trước cho thấy cuối vụ cà sẽ tăng lại, nên nếu bây giờ mà bán, biết đâu sau này hối hận không kịp”.

Còn ông Nguyễn Văn Vinh ngụ ở thị trấn Đắk Mil – Đắk Nông cho biết: “Gia đình tôi là 6ha cà phê, hiện nay thu hoạch gần xong nhưng chưa xuất một hạt nào cả, ông Vinh cho rằng, cà phê năm nay sẽ giữ giá hoặc chỉ có lên chứ không xuống thảm hại như các năm, và chắc chắn không bao giờ xuống dưới 35 ngàn/1kg, nên chúng tôi không thể bán lúc này, tiền đầu tư không sợ vì lãi suất ngân hàng để đầu tư 1ha cà phê không đáng bao nhiêu, chỉ cần cà phê lên khoảng 2 giá là thoải mái.”
 
Cùng tâm lý như ông Tiệp và ông Vinh, ông Trần Mạnh Hùng ở Chư Sê – Gia lai cho biết: “Gia đình tôi vừa trồng tiêu vừa trồng cà phê, năm nay cả 2 loại đếu được giá, riêng cà phê chắc chắn sẽ còn lên nên chúng tôi chưa vội bán, nếu bán bây giờ chắc chắn sẽ thiệt, vì đầu vụ mà giá cao thế này cuối vụ chắc chắn còn cao hơn nữa. Những người dân xung quanh nhà tôi cũng chưa thấy ai bán như mọi năm, có chăng chỉ bán số ít giải quyết lúc khó khăn mà thôi.”

Thời điểm này, mặc dù giá cà phê nhân đang có chiều hướng tăng lên (cách đây chừng 1 tháng, giá cà phê nhân xô khoảng 37.000 đồng/kg, nhưng hiện tại đã tăng lên trên 40.000 đồng/kg) song việc người dân chưa bán cà phê đồng loạt đã khiến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu cà phê (cả doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài) gặp khó khăn vì không mua được hàng phục vụ xuất khẩu.

Trao đổi với PV, Ông Nguyễn Nam Hải, Tổng giám đốc Công ty Cafecontrol cho biết: “Những năm trước đây, ngay từ đầu vụ cà phê, người dân đã đồng loạt bán cà phê, khiến có thời điểm giá cà phê rớt giá mạnh, nhiều doanh nghiệp phải đề xuất với Nhà nước mua tạm trữ cà phê để giữ giá, nhưng chỉ mua được phần nào mà thôi. Nhưng năm nay, người dân trữ cà phê tại nhà là một tín hiệu đáng mừng, điều này sẽ giữ cho giá cà phê không đi xuống.”


Người nông dân trồng cà phê đang hướng đến vụ mùa bội thu.
 
Hiện tại, người dân làm cà phê ở Tây Nguyên mới chỉ thu hoạch được khoảng 70% sản lượng cả vụ. Nếu họ cứ tiếp tục “dìm” hàng không chịu xuất, chắc chắn sẽ dẫn đến tình trạng cạnh tranh gay gắt trong thu mua cà phê giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài. Nếu như tình trạng này xẩy ra người nông dân được hưởng lợi nhiều nhất.

Hiện nay, người dân không còn giữ tập quán đã duy trì từ lâu là bán cà phê từ đầu vụ, điều  này chứng tỏ họ đã ý thức được rằng, việc trữ cà phê tại nhà sẽ giúp giữ giá cà phê ổn định ở mức cao.

Tuy nhiên, việc trữ cà phê cũng đặt ra một số câu hỏi, mà vấn đề cốt lõi ở đây là, người dân trữ cà phê như vậy liệu có gặp rủi ro hay không?, Có khi nào giá cà phê giảm xuống một cách đột ngột như các năm khi mà người dân đồng loạt dìm hàng?. Vấn đề này, ông Nguyễn Nam Hải cũng cho rằng, chuyện rủi ro trong việc trữ cà phê của người nông dân có thể xảy ra nhưng không nhiều, bởi căn cứ theo quy luật cung - cầu, hiện nay trên thế giới, nguồn cung cà phê đang ít hơn cầu. Một số nước như Colômbia sản lượng thấp, do đó giá cà phê sẽ khó có thể giảm sút, trừ trường hợp có sự đầu cơ tài chính, giá USD tăng…

Việc người dân giữ cà phê không chịu bán cũng tạo ra một bước ngoặt, đó là sự đua tranh thu mua cà phê giữa các doanh nghiệp trong nước được đẩy lên cao trào, mặt hàng khan hiếm chắc chắn lúc này giá cà phê sẽ bị phá vỡ so với khung thường, nó cũng vô tình phá vỡ mối quan hệ của các doanh nghiệp với nhau, chuyển sang chuyện “gà nhà đá nhau” là điều hiển nhiên.

Phải có quy chế quản lý Nhà nước

Theo ghi nhận của PV, hiện nay hầu hết các doanh nghiệp trên địa bàn Tây Nguyên chỉ thu mua được lượng hàng bằng 1/2 so với cùng kỳ các năm trước đây, điều này đã làm cho mối quan hệ giữa cung và cầu bị mất cân bằng, và đang có chiều hướng tăng giá.

Mới đây, ngày 7- 10- 2011, Bộ NN-PTNT đã có Công văn số 290/BNN-CB gửi Bộ Công Thương về việc kinh doanh cà phê có điều kiện.

Theo đó, đây được xem là vấn đề cấp thiết và khả thi trong điều kiện hiện nay. Các đối tượng tham gia sản xuất kinh doanh và xuất khẩu cà phê của Việt Nam gồm doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, về chế biến và xuất khẩu cà phê.

Điều kiện để tham gia kinh doanh cà phê có điều kiện là doanh nghiệp đó phải có ít nhất 1 cơ sở chế biến cà phê nhân, có kho chứa phù hợp với quy chuẩn QCVN 01:06/2009/BNNPTNT, điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm… và đặc biệt là đã tham gia chế biến, xuất khẩu cà phê trong 2 năm liên tiếp với lượng cà phê xuất khẩu tối thiểu 5.000 tấn/năm.

Như vậy nếu các doanh nghiệp muốn có một cơ sở kinh doanh bền vững bắt buộc phải làm theo yêu cầu của Bộ đề ra, từ xưa tới nay các doanh nghiệp làm ăn trong lĩnh vực cà phê cứ “mạnh ai nấy được” không theo một quy chuẩn nhất định, nên đã xẩy ra nhiều câu chuyện không đáng có, như hàng loạt doanh nghiệp cà phê bị vỡ nợ ồ ạt, khiến rất nhiều nông dân bị điêu đứng bởi đã lỡ tay ký gửi với các doanh nghiệp, muốn rút lại thì câu chuyện đã rồi.

Trao đổi với PV, ông Lê Đức Thống, Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV XNK cà phê 2- 9 Đắk Lắk (thuộc tập đoàn Simexco Việt Nam) cho biết, khó khăn nhất của doanh nghiệp thu mua cà phê xuất khẩu trong nước là về vốn vay.

Hiện, Công ty ông vẫn đang phải vay vốn tại các Ngân hàng với lãi suất từ 17- 19%/năm. Trong khi doanh nghiệp nước ngoài theo ông được biết thì vốn vay chỉ phải trả lãi từ 2,5- 3%/năm.

Mặt khác, các doanh nghiệp nước ngoài khi đặt thị trường tại Việt Nam phần lớn là Công ty lớn hay tập đoàn mạnh, còn các Công ty trong nước thường thua thiệt hơn bởi vốn vay hạn hẹp, lãi suất trả cao, hậu quả là đã có rất nhiều doanh nghiệp trong nước không thể trụ vững trong môi trường cạnh tranh khốc liệt này.

Cũng theo ông Thống: “Nếu áp dụng đồng loạt, hiệu quả và tạo điều kiện hết mức cho doanh nghiệp trong nước để thực hiện quy định “xuất khẩu cà phê có điều kiện” mới có thành công, và cà phê Việt Nam sẽ phát triển mạnh hơn nữa theo phương thức xuất khẩu trực tiếp đến người tiêu dùng trên thế giới chứ không cần qua khâu trung gian là xuất khẩu đến các doanh nghiệp rang xay cà phê nước ngoài như hiện nay.”

Theo ý kiến của Hiệp hội cà phê Buôn Ma Thuột, quy định về xuất khẩu cà phê có điều kiện được thực hiện sẽ góp phần quản lý chặt chẽ hơn việc sản xuất cà phê của các doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam.

Trong trường hợp các doanh nghiệp không đủ điều kiện về vốn cũng như thị trường xuất khẩu sẽ tự khắc liên kết với nhau, tạo thành những doanh nghiệp lớn hơn, cùng góp sức, vốn tạo nên những bước đột phá trên thị trường cà phê thế giới, hơn là “mạnh ai nấy được” xuất khẩu nhỏ lẻ, cạnh tranh theo chiều hướng “gà nhà đá nhau”. Đây là một điều hết sức kiêng kỵ vì như thế sẽ tạo kẻ hở cho các doanh nghiệp nước ngoài nhảy vào phá giá làm điên đảo cả thị trường vốn rất ổn định từ lâu.

Khi hợp nhất các doanh nghiệp, phải có sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước và công tác thanh tra, kiểm tra chất lượng bảo đảm trước khi xuất khẩu sẽ đem lại chất lượng cà phê Việt Nam cao hơn, từ đó sẽ khẳng định được giá trị thương hiệu cà phê Việt Nam trên trường quốc tế.

Hơn nữa, chúng ta cần có sự ưu tiên đặc biệt cho các doanh nghiệp trong nước, tạo điều kiện cho họ về mọi mặt, làm sao phải để cho họ cạnh tranh một cách sòng phẳng với các doanh nghiệp nước ngoài.

Trong thời điểm người dân găm hàng như hiện nay, Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam và các cấp có thẩm quyền cần có động thái nhằm thúc đẩy các doanh nghiệp và người dân có sự trao đổi hàng hóa lẫn nhau, trước mắt là duy trì sự ổn định của thị trường cà phê, không để xẩy ra biến động quá lớn.

Tâm lý hiện nay của các doanh nghiệp trong nước là làm sao có thể cạnh tranh được với các công ty, doanh nghiệp hùng mạnh về kinh tế của nước ngoài, điều này đòi hỏi phải có sự liên kết với nhau tạo thành một mắt xích không thể tách rời, đồng thời phải có sự hỗ trợ của chính quyền các cấp cũng như người nông dân trực tiếp sản xuất hàng hóa.

Nguồn tin: TamNhin

Gửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới

Những tin cũ