'Kiểm toán nhà nước đôi khi không khác 'hổ giấy'

Thứ năm - 06/10/2011 08:27
Dù được tham gia bắt đầu ở giai đoạn lập dự toán, nhưng Kiểm toán Nhà nước (KTNN) thường chỉ được tiếp cận tài liệu dự toán khi vào thảo luận, nên không đủ thời gian đọc tài liệu, dễ dẫn đến sai sót, thực hiện vượt xa dự toán.

Đây là ý kiến của một số chuyên gia tại Hội thảo “Vai trò của KTNN trong việc hỗ trợ Quốc hội, HĐND quyết định dự toán ngân sách Nhà nước hằng năm”, tổ chức ngày 4/10, tại Hà Nội.

Điệp khúc “vượt dự toán”

Bà Bùi Thị Thúy Nga, Trưởng phòng Ngân sách Trung ương (KTNN) cho biết, do không có thời gian nghiên cứu trước tài liệu nên kiểm toán viên không thể đặt các câu hỏi hay yêu cầu giải thích các vấn đề chưa rõ của quá trình lập dự toán, chẳng hạn như biên chế được giao làm cơ sở cho việc áp dụng định mức kinh phí, các khoản tăng, giảm bất thường trong dự toán.... nên không đủ thời gian đánh giá. Do vậy, ý kiến của KTNN về công tác lập và giao dự toán trong các năm qua gần như chỉ dừng lại ở mức dự báo về các sai sót, bất cập có thể xảy ra trong quá trình này.


Dự báo kinh tế vĩ mô chưa sát với thực tế, thiếu cơ sở cho việc dự báo khả năng thu ngân sách.

Điều này được thể hiện rõ qua dự toán ngân sách những năm gần đây khi các chỉ tiêu này đều chưa sát với tình hình thực tế thực hiện cả về thu và chi ngân sách. Theo thống kê của Bộ Tài chính, kết quả thực hiện thu ngân sách Nhà nước thường vượt xa so với dự toán đã được cấp có thẩm quyền quyết định: năm 2007 vượt 20,5%, năm 2008 vượt 26,8%, năm 2009 vượt 16,6%, năm 2010 vượt 21,2%. Ông Đào Xuân Thế, Phó Vụ trưởng Ngân sách Nhà nước, Bộ Tài chính, cho rằng, về chủ quan, do “cục bộ địa phương”, nên có địa phương giấu nguồn thu, hoặc đánh giá kết quả thu năm trước làm cơ sở cho việc xây dựng dự toán ngân sách năm sau còn thiếu tích cực, thấp xa so với thực tế thực hiện (năm 2006 số đánh giá chỉ bằng 93,5% số thực tế thực hiện, năm 2007 87,2%, năm 2008 85,4%, năm 2009 bằng 88,9%).

Bên cạnh đó, dự báo kinh tế vĩ mô chưa sát với tình hình thực tế; còn chịu tác động ý chí chủ quan, chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ liên quan trong việc đưa ra các dự báo về các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô làm cơ sở cho việc dự báo về khả năng thu ngân sách. Thời gian xây dựng dự toán ngân sách cho năm sau khá sớm nên dự báo kết quả thu cho năm hiện hành làm cơ sở cho xây dựng dự toán thu ngân sách năm sau khó chính xác.

Phát huy vai trò kiểm toán

Theo ông Lê Hoàng Quân, Phó tổng KTNN, thực tế dự toán ngân sách chưa bao quát đầy đủ, chưa phản ánh kịp thời các nguồn thu và số thu ngân sách Nhà nước, phản ánh chưa đúng nhu cầu chi của một số khoản và nội dung chi ngân sách nhà nước. Hơn nữa, cơ chế lập dự toán như hiện nay luôn có sự mâu thuẫn giữa các bộ ngành, địa phương, theo hướng bộ, ngành nào, địa phương nào cũng muốn có mức ngân sách cao hơn để chi tiêu, trong khi nguồn lực ngân sách Nhà nước luôn có hạn. Vì vậy, việc lập và giao dự toán thu thường thấp hơn khả năng thu và dự toán chi luôn cao hơn so với khả năng đảm bảo của ngân sách. Do vậy những sai sót và rủi ro trong dự toán mà Chính phủ trình Quốc hội là khó tránh khỏi.

Ông Lê Đình Thăng, Kiểm toán trưởng KTNN khu vực 11, cho rằng, KTNN có vai trò thực hiện kiểm toán và cung cấp thông tin cho Quốc hội, HĐND để phê chuẩn quyết toán ngân sách Nhà nước; giúp Chính phủ, Quốc hội trong việc xem xét quyết định các phương án đầu tư xây dựng các công trình trọng điểm của quốc gia... Điều đó đòi hỏi không chỉ được xem xét về mặt kỹ thuật mà còn phải xem xét các khía cạnh về kinh tế, xã hội. Thông qua kết quả kiểm toán, ngoài việc cung cấp thông tin cho Quốc hội, Chính phủ, KTNN còn cung cấp cho các cơ quan quản lý về những yếu kém, bất cập trong quản lý ngân sách Nhà nước; những đơn vị vi phạm chính sách, chế độ quản lý ngân sách Nhà nước. Trên cơ sở đó, các cơ quan quản lý đề ra các biện pháp quản lý thích hợp nhằm quản lý ngân sách Nhà nước tốt hơn. “Trong hoàn cảnh đó, nếu không có một cơ quan độc lập với cơ quan soạn thảo, có đủ năng lực về chuyên môn, xem xét, đánh giá trước khi Chính phủ, Quốc hội, HĐND thảo luận và quyết định sẽ gây những rủi ro cho các nhà ra quyết định”, ông Thăng nói.


"Đáng lẽ dự toán của các bộ, ngành là đơn vị được kiểm toán, nhưng chính những đơn vị này chưa coi trọng vai trò của KTNN trong việc lập dự toán hàng năm. Vì vậy, đôi khi, vai trò của KTNN không khác gì những con "hổ giấy". GS.TS Nguyễn Quang Quynh (ĐH Kinh tế quốc dân Hà Nội).
 

Nguồn tin: Baodatviet

Gửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới

Những tin cũ