Doanh nghiệp nhà nước làm gì để xứng với vai trò đầu tàu?

Thứ sáu - 28/10/2011 09:26
Với vai trò chủ đạo của kinh tế quốc doanh trong nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, doanh nghiệp nhà nước (DNNN) đã có quá nhiều lợi thế và ưu ái. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động còn “khiêm tốn” đã ảnh hưởng tới chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của nền kinh tế - đang là nỗi băn khoăn của nhiều chuyên gia tại buổi tham vấn các Bộ, ngành về đề án “Nâng cao hiệu quả hoạt động DNNN” do Bộ KH & ĐT tổ chức gần đây.

Được ưu ái, nhưng 12% DNNN bị thua lỗ   

Giải pháp giúp DNNN nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh tương xứng với nguồn lực mà khối doanh nghiệp này đang nắm giữ là vấn đề không mới, nhưng lại luôn "nóng" mỗi khi bàn đến. Việc Chính phủ giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH & ĐT) xây dựng đề án “Nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNN” đã thể thiện quyết tâm cao của Chính phủ đối với việc củng cố, phát triển các DNNN hiện nay.

Tại buổi tham vấn các Bộ, ngành về đề án trên, ý kiến các chuyên gia tập trung khẳng định: vấn đề nổi cộm nhất hiện nay là hiệu quả sử dụng các nguồn lực do Nhà nước đầu tư của DNNN còn hạn chế, ảnh hưởng tới chất lượng tăng trưởng, phát triển và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, đến đầu năm 2010, các DNNN quản lý vốn kinh doanh là 3.273.947 nghìn tỷ đồng, chiếm 37,2% tổng vốn đăng ký kinh doanh của các doanh nghiệp (DN) trong cả nước. Đóng góp của kinh tế nhà nước vào GDP hàng năm theo giá thực tế có xu hướng giảm nhẹ, nhưng vẫn duy trì ở mức trên 30% từ năm 2001 đến nay. Đầu tư của khối kinh tế nhà nước nói chung và DNNN nói riêng là một trong những thành phần quan trọng, có ảnh hưởng lớn tới tăng trưởng GDP hàng năm (năm 2010 đóng góp của đầu tư trong GDP chiếm khoảng 41%, trong đó, đầu tư của khu vực kinh tế nhà nước chiếm xấp xỉ 46%).

Hàng năm có khoảng 12% DNNN bị thua lỗ trong sản xuất, kinh doanh so với con số 25% của khu vực DN nói chung. Tuy nhiên, mức lỗ bình quân của một DNNN bị lỗ cao gấp 12 lần so với DN ngoài Nhà nước.


Công nhân ngành Điện.

Dẫn chứng của ông Trần Xuân Lịch, Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho thấy, khối DNNN hiện mới chỉ tạo công ăn việc làm cho 4,4% lao động, năng suất lao động thấp hơn khu vực tư nhân từ 10% - 14%.

Ông Lê Xuân Bá, Viện trưởng CIEM, phân tích: trong khi khu vực tư nhân phải bỏ tiền thuê đất thì hầu hết các DNNN không phải trả chi phí này, hoặc có phải trả thì cũng chỉ tượng trưng. Nếu tính nguyên giá đất, chắc chắn các DNNN sẽ thua lỗ hết.

Cũng theo ông Trần Xuân Lịch, vấn đề quản lý đầu tư của DNNN hiện còn nhiều bất cập, Bộ KH & ĐT đã từng đi kiểm tra tình hình đầu tư tại tập đoàn, tổng công ty và thấy rõ, đầu tư của các DN lộn xộn, đồng thời thể hiện sự yếu kém trong giám sát đầu tư.

Một vấn đề nóng khác là việc xác định rõ chủ sở hữu vốn nhà nước trong nhiều trường hợp vẫn chưa rõ ràng, nếu không giải quyết được vấn đề này thì việc tái cơ cấu khu vực DNNN sẽ khó làm.

Theo đánh giá, những tồn tại yếu kém của DNNN xuất phát một phần từ chính đặc thù của DNNN là phải “khoác” trên mình rất nhiều nhiệm vụ, bị ràng buộc bằng nhiều chế định khác nhau. Bên cạnh đó, cơ cấu DNNN chưa hợp lý, kết quả của quá trình cơ cấu lại DNNN cho đến nay mới dừng lại ở mức độ giảm số lượng DNNN mà chưa có ảnh hưởng rõ rệt đến cơ chế phân bổ nguồn lực nhà nước, tái cấu trúc ngành nghề và hiệu quả hoạt động của khu vực này. Đặc biệt là công tác quản lý, giám sát hiệu quả hoạt động của DNNN chưa tốt.

Nhà nước, DN cùng chung tay gỡ khó  

Theo Thứ trưởng Bộ KH & ĐT Nguyễn Văn Trung, quan điểm đổi mới DNNN phải xét đến hiệu quả tương ứng với nguồn lực được giao, tức là coi trọng yếu tố năng suất hơn tỷ trọng lợi nhuận trên vốn. Chính vì vậy, Bộ KH & ĐT đưa ra 3 hướng thay đổi về tái cơ cấu sở hữu, tái cơ cấu ngành và giảm số lượng DN. Cụ thể như giảm bớt số lượng ngành nghề của các công ty mẹ trong các tập đoàn kinh tế và tổng công ty nhà nước, thoái vốn nhà nước tại DN theo lộ trình...

Đồng thời yêu cầu các DNNN cần tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý và mô hình tổ chức thực hiện quyền chủ sở hữu nhà nước, đặc biệt là cần tăng cường quản lý, giám sát, đánh giá hiệu quả hoạt động của DNNN. Nhiều ý kiến cho rằng, Nhà nước chỉ nên giữ cổ phần chi phối trong một số DNNN ở các lĩnh vực đặc biệt như an ninh, quốc phòng, năng lượng.  

TS. Nguyễn Hoàng Lưu, Chủ tịch Hội các tổ chức xúc tiến và dịch vụ phát triển kinh doanh Hà Nội (HABPO) cho rằng, để DNNN phát triển tốt cần phân biệt rạch ròi giữa quản trị hành chính và quản trị DN. Nếu “nhập nhằng” vấn đề này, bản thân DNNN hoạt động cũng khó. Tiếp đến, cần nâng cao khả năng quản trị của DNNN vì hiện nay khả năng quản trị của DNNN rất yếu, đã ảnh hưởng nhiều đến hiệu quả sử dụng vốn của DNNN.  

Một số ý kiến gợi ý, dự thảo cần đưa ra các giải pháp cụ thể hơn, tránh những giải pháp chung chung và nên có kế hoạch phát triển nhân lực cho DNNN.

Để đánh giá đúng thực trạng từ đó đưa ra những giải pháp tốt, ý kiến của các Bộ, ngành cho rằng, cơ quan nghiên cứu và soạn thảo đề án cần tiến hành khảo sát thực tế để đưa ra số liệu chính xác hơn, ngoài số liệu của Tổng cục Thống kê có thể tham khảo số liệu của kiểm toán, thanh tra...

Bộ Tài chính thành lập Ban chỉ đạo Đề án tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước

Ngày 7-10-2011, Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ đã ký ban hành Quyết định số 2372/QĐ-BTC thành lập Ban chỉ đạo xây dựng Đề án Tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước trình Thủ tướng Chính phủ và tổ chức triển khai Đề án khi được phê duyệt. Ban chỉ đạo Đề án có nhiệm vụ tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Tài chính đánh giá tình hình hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước, trên cơ sở đó xây dựng Đề án Tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và tổ chức triển khai Đề án được duyệt nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước.

Ban Chỉ đạo gồm có Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Văn Hiếu là Trưởng Ban và các thành viên là lãnh đạo các đơn vị chức năng có liên quan thuộc Bộ Tài chính gồm: Tổng cục Thuế, Tổng cục Hải quan, Uỷ ban chứng khoán nhà nước, Cục Quản lý nợ và tài chính đối ngoại, Cục Tài chính doanh nghiệp, Học viện Tài chính, Viện Chiến lược và Chính sách tài chính, Vụ Tài chính các ngân hàng và tổ chức tài chính, Thanh tra Bộ Tài chính.

Nguồn tin: Báo công lý

Gửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới

Những tin cũ